18.08.2008 r.
Wywiad z Posłem Krzysztofem Liskiem
Platforma.org: Panie przewodniczący, rozmawiamy przed posiedzeniem komisji spraw zagranicznych - nadzwyczajnym posiedzeniem zwołanym w związku z sytuacją w Gruzji. Co dzisiaj będzie się działo na komisji?
Krzysztof Lisek: Komisja spraw zagranicznych jest organem Sejmu, który z natury rzeczy musi zajmować się tego typu sytuacjami. Mamy do czynienia z bardzo poważnym konfliktem na Kaukazie, pomiędzy Gruzją, a Rosją, w który to konflikt jest zaangażowana Polska, polskie władze, prezydent, premier, minister spraw zagranicznych. Posłowie z komisji spraw zagranicznych muszą być na bieżąco informowani o ty, co dzieje się w Gruzji, a przede wszystkim powinni wiedzieć, jak zamierzają zareagować instytucje europejskie, a dokładnie UE na tą sytuację. Pan minister Sikorski był przed wczoraj w Gruzji, a wczoraj uczestniczył w specjalnie zwołanym posiedzeniu ministrów spraw zagranicznych UE w Brukseli. Przez to minister Sikorski jest dzisiaj jednym z najlepiej poinformowanych w Europie osób, o bieżącej sytuacji w Gruzji. My chcemy od pana ministra Sikorskiego uzyskać informację o obecnej sytuacji w Gruzji i planach UE.
Czy jest planowane przyjęcie jakiegoś stanowiska lub wydanie oświadczenia?
Tak. Przed posiedzeniem komisji spotka się prezydium, gdzie są reprezentanci wszystkich klubów parlamentarnych i będziemy starali się wypracować wspólne, możliwe do przyjęcia przez wszystkie kluby stanowisko. Wróćmy do sytuacji w Gruzji. Rozmawiamy w momencie, kiedy nie do końca wiadomo czy rosyjskie wojska opuściły Gori. Mamy rozejm, ale taki bardzo delikatny. Rozejm, który został wypracowany przez prezydenta Sarkozyego, który był z wizytą w Moskwie.
Czy nie wydaje się panu, że los tego rozejmu bardziej zależy od postawy USA niż Unii Europejskiej?
Myślę, że tutaj UE i USA muszą działać wspólnie i muszą mieć wspólne stanowisko. Temu właśnie służy wizyta pani sekretarz stanu USA Condoleezzy Rice w Paryżu, przed wizytą w Gruzji, czyli jest to swego rodzaju konsultacja amerykańsko - europejska. Dzisiaj tylko wspólne stanowisko USA i UE może, moim zdaniem zmusić Rosję do opamiętania się.Jeśli nawet, zakładając, że ten rozejm wejdzie w życie mamy poważny problem.
Mamy Gruzję, która tak czy inaczej ma o wiele większy problem z dwoma zbuntowanymi republikami niż miała wcześniej. Co dalej?
Konflikty na Kaukazie istniały od stuleci. Ale rzeczywiście w ostatnich latach się bardzo nasiliły. Po pierwsze istnieją tam małe narody, jak Abchazi i Osetyńcy, które dążą do niepodległości. Z drugiej strony mamy Gruzję, która broni zupełnie słusznie swojej integralności terytorialnej. Z trzeciej strony mamy interesy Rosji, która uznaje te tereny za swoją strefę wpływów i nie wyobraża sobie sytuacji, że ten rejon świata stanie się częścią świata zachodniego. To jest oczywiście niezwykle poważna sprawa. Rosja myślę, że reagując tak mocno i zdecydowanie jak w Gruzji chciała pokazać, że nigdy nie zgodzi się na utratę tych terenów ze swojej strefy wpływów. Potrzebujemy wspólnych i skoordynowanych działań UE i USA, które pójdą w kierunku zamiany wojsk rosyjskich lub ich uzupełnienia o spory kontyngent wojsk z innych państw, z państw Unii czy wojsk amerykańskich, chociaż to pewnie byłoby trudne, które rzeczywiście były by neutralne. Problem ostatnich lat polegał na tym, że tak zwane wojska pokojowe, wojska rosyjskie nigdy przez Gruzinów nie były i nie będą traktowane, jako wojska neutralne.
Proszę powiedzieć, na ile cały ten konflikt jest konfliktem etnicznym, a na ile zaangażowanie Rosji i Stanów Zjednoczonych tworzy z niego konflikt o ropę i jej tranzyt?
Myślę, ze te dwie rzeczy się tutaj spotkały. Jednak konflikty etniczne bardziej były iskrą, która spowodowała pożar. Realne przyczyny tego konfliktu leżą głębiej i leżą rzeczywiście w transporcie ropy i gazu. Moim zdanie Gruzja jest jedyną sensową alternatywą transportu ropy i gazu, bo przecież mówiliśmy o projektach tranzytu gazu z Azji Środkowej. Pod tym względem położenie Gruzji wydaje się jedyną sensowną drogą przez którą biegną rurociągi i gazociągi. Wydaje się, że Rosja zaciekle broni swojego monopolu na tranzyt ropy i gazy ze wschodu na zachód. Wygląda na to, że trochę przespaliśmy sprawę Gruzji. Obudziliśmy się dopiero w momencie, kiedy polała się krew.
Czy jest szansa na to, że Polska i Europa zdobędzie się na duży plan gospodarczo-polityczny i wesprze Gruzję?
Bez tego nie rozwiążemy tego konfliktu. Ja się cieszę, że Polska wykazała aktywność. To dzięki naciskowi ze strony premiera Tuska, prezydent Sarkozy pojechał do Moskwy i Tbilisi. W pewnym sensie cieszę się z aktywności prezydenta, chociaż mam pewne zastrzeżenia, co do retoryki prezydenta na wiecu w Tbilisi. Natomiast obecność prezydenta była wyrazem solidarności z Gruzinami. Z tego punktu widzenia popieram krok prezydenta, co do wylotu do Tbilisi, ale mam zastrzeżenie, co do retoryki jego wystąpienia. Jeżeli chodzi o wypracowanie planu dla Gruzji to jest coś, o czym powinni rozmawiać, jak najszybciej przywódcy Unii Europejskiej. Stąd bardzo cenna inicjatywa premiera Tuska, by namówić prezydencję francuską do jak najszybszego zoorganizowania specjalnego szczytu przywódców Unii, czyli Rady Europejskiej. Będzie też szczyt przywódców NATO. W związku z tym te dwie organizacje UE i NATO muszą, jak najszybciej wypracować strategiczny plan dla Gruzji. Nie tylko doprowadzić do pokoju, ale wprowadzić strategiczny plan współpracy Gruzji z instytucjami świata zachodniego.
