Krzysztof Lisek - Jesteśmy dumni z polski

Prezentujemy tłumaczenie artykułu posła do PE z listy Platformy Obywatelskiej Krzysztofa Liska zamieszczony w prestiżowym tygodniku "New Europe". Eurodeputowany PO jest członkiem Komisji Spraw Zagranicznych i stałym sprawozdawcą Parlamentu Europejskiego ds. Gruzji. Artykuł został opublikowany w specjalnym, noworocznym numerze "New Europe", sygnowanym przez takich autorów jak Tony Blair, Javier Solana, Ban Ki Moon, Thorbjørn Jagland, Joseph Stiglitz.

Niedawno w Parlamencie Europejskim przemawiał Prezydent Gruzji Michaił Saakaszwili. Z pozoru nie było to żadne zaskakujące wydarzenie, gdyż w Parlamencie Europejskim praktycznie co miesiąc przemawiają głowy państw i premierzy. Ale M. Saakaszwili wystąpił tu już po raz drugi. Do tej pory taki zaszczyt spotkał jedynie Dalajlamę. Ale to nie wszystko - M. Saakaszwili był również gościem Komisji Spraw Zagranicznych, w trakcie której wykazał się niecodzienną proeuropejską otwartością na dyskusję i pogłębioną debatę z eurodeputowanymi z wielu krajów. Niewątpliwie jest to ciekawy sygnał europejskiej ofensywy w gruzińskiej polityce zagranicznej. Parlament Europejski takie sygnały przyjmuje z nieskrywaną satysfakcją, tym bardziej, że Europa jest żywo zainteresowana sytuacją na Kaukazie. Jeżeli zatem Gruzini chcą zademonstrować swój wysiłek w reformowaniu państwa i przekonać Europę do swoich politycznych racji to PE był i jest pierwszym miejscem gdzie mogli to uczynić. 

Analizując samo wystąpienie warto zauważyć, że Prezydent Gruzji całkowicie zmienia retorykę i priorytety w polityce międzynarodowej. Nie widzimy już dziś antyrosyjskiego wojownika, a raczej sprawnego menadżera zmieniającego konsekwentnie swój kraj i wprowadzającego reformy ze skutecznością, której wiele krajów świata mogłoby tylko pozazdrościć.Uroczyście złożona deklaracja nie używania siły w relacjach z Rosją i deklaracja pełnej gotowości do rozmów pokojowych może być przełomowym krokiem na drodze do pokoju na Kaukazie. 

Kraj rewolucji gospodarczej.

Gospodarka Gruzji, która ocalała po rosyjskiej inwazji wojskowej w 2008 r. wykazuje się, na tle innych krajów podobnej wielkości, dużą odporność i póki co zaskakująco dobrze przechodzi przez światowy kryzys finansowy. Od "Rewolucji Róż” Gruzja dokonała szeregu liberalnych i demokratycznych reform, przyjaznych dla środowiska biznesu, mających na celu stworzenie gospodarki wolnorynkowej i demokratycznego społeczeństwa. Od 2004 roku Gruzja w bezprecedensowy sposób uwolniła biznes od obciążeń biurokratycznych. Ułatwiono w sposób maksymalny formalności niezbędne do rozpoczęcie działalności gospodarczej. Rejestracja firmy, co nawet w niektórych krajach Unii Europejskiej jest tylko marzeniem, trwa tylko 1 dzień i zasady są równe dla przedsiębiorców krajowych i zagranicznych. To samo dotyczy nabywania i rejestracji nieruchomości. Zreformowano system podatkowy wprowadzając płaski podatek dochodowy od osób fizycznych w wysokości 20% (15% od 2013 r.). Dochody budżetu wzrosły pięciokrotnie, chociaż podatki zostały drastycznie zmniejszone. Rząd planuje zmniejszenie liczby koncesji i zezwoleń niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej o 85%. Otworzono praktycznie Gruzję dla wolnego i nieskrępowanego handlu. Gruzja ma jeden z najniższych poziomów należności celnych na całym świecie. Brak tu również ograniczeń ilościowych do wywozu towarów lub tranzytu. Na dodatek gruntownie zreformowano system celny: uproszczono procedury wywozu i przywozu i zmodernizowano punkty kontrolne.

W ciągu 3 lat Gruzja zmieniła się z kraju okresowych przerw w dostawie energii elektrycznej w eksportera energii elektrycznej do wszystkich sąsiadów, nie wyłączając Rosji. I wreszcie coś czym Prezydent Saakaszwili naprawdę może się szczycić - Gruzja wyeliminowała praktycznie raka korupcji w instytucjach państwowych i służbie cywilnej poprzez szereg reform w sektorze publicznym (prokuraturze, sądownictwie, policji) i polityce. W rezultacie dziś w Gruzji, w przeciwieństwie do wielu krajów Europy Wschodniej, wręczanie łapówek jest bardzo rzadkim wyjątkiem. Według Barometru Korupcji za rok 2009 opracowanym przez Transparency International, Gruzja znajduje się w grupie najmniej skorumpowanych krajów świata.

Gruzja jest dziś postrzegana jako kraj dynamicznie rozwijającej się gospodarki. W czasie mojej wizyty na Ukrainie usłyszałem od Premiera Azarowa znamienne słowa: „w kwestiach gospodarczych chcemy naśladować Gruzję”. Zainteresowanie Gruzją wśród inwestorów faktycznie wciąż rośnie. Planowane inwestycje w sektorze turystyki w regionie Batumi budzą największy szacunek. Warto podkreślić duże zróżnicowanie partnerów gospodarczych Gruzji – inwestują tam zarówno firmy z Unii Europejskiej, USA jak i Turcji. W latach 2004-2007 gospodarka Gruzji wzrosła średnio o 9% rocznie a dziś prognozuje sie wzrost PKB na 2010 r. między 5 a 6%. Większość krajów sąsiednich a nawet członków Unii może tylko pozazdrościć. Wszystko to sprawia, że według wielu rankingów Gruzja jest numerem jeden na liście miejsc do najłatwiejszego prowadzenia biznesu w regionie Europy Środkowej i Wschodniej.

Demokracja właściwie zachodnia

Raporty obserwatorów zachodnich, gruzińskich organizacji pozarządowych a nawet opozycji z ostatnich wyborów samorządowych wystawiają Gruzji wysoka ocenę. W przeciwieństwie do innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej nie można mieć żadnych większych zastrzeżeń do ordynacji wyborczej, procedury rejestracji kandydatów, samej kampanii wyborczej, dostępu do mediów czy nadzoru nad procesem liczenia głosów. Misje obserwacyjne organizacji międzynarodowych zgodnie stwierdziły że Gruzja zanotowała znaczący postęp w rozwoju procedur demokratycznych i budowy społeczeństwa obywatelskiego. Bez przeszkód działa parlamentarna i pozaparlamentarna opozycja a różnorodność mediów gwarantuje niezbędny pluralizm opinii. Oczywiście wybory, zgodnie z przewidywaniami, wygrała partia Prezydenta. Ale nie jest przecież winą Prezydenta Saakaszwilego że skłócona i podzielona opozycja wystawiła w wyborach mera Tbilisi, przeciwko kandydatowi partii rządzącej, dziewięciu kandydatów.

Gruzja zmienia również konstytucję. Co ciekawe wzorując się na Konstytucji RP. Nowy dokument zasadniczy będzie zbliżał Gruzję do systemy parlamentarno-gabinetowego z większymi uprawnieniami wybieranego i kontrolowanego przez większość parlamentarną rządu.

Gruzja w Unii Europejskiej?

Mimo nierozwiązanej kwestii okupacji Abchazji i Osetii Południowej w ostatnich latach zanotowaliśmy znaczny postęp w rozwoju stosunków UE - Gruzja. Kraj ten aktywnie uczestniczy w dwustronnych i wielostronnych formach współpracy w ramach Partnerstwa Wschodniego, zaproponowanego – co warto przypomnieć- przez Polskę i Szwecję. Gruzja rozpoczęła negocjacje w sprawie Układu o Stowarzyszeniu, podpisała porozumienie w sprawie ułatwień wizowych i umowę o readmisji, umowę o oznaczeniach produktów rolnych i innych środków spożywczych oraz o Wspólnej Przestrzeni Lotniczej. Rząd Gruzji wykonał poważne zadanie domowe w zakresie przyszłego porozumieniu o wolnym handlu. 

Z drugiej strony Unia Europejska odegrała ważną rolę w zapewnieniu stabilności i bezpieczeństwa w Gruzji - przede wszystkim jako mediator w osiągnięciu porozumienia o zawieszeniu broni. Misja obserwacyjna Unii Europejskiej (EUMM) – jedyna dziś misja międzynarodowa na terytorium Gruzji, przyczynia się do bezpieczeństwa i stabilności w regionie. UE aktywnie uczestniczy w negocjacjach genewskich i zdecydowanie popiera integralność terytorialną Gruzji oraz politykę nieuznawania kontrolowanych przez Rosję terytoriów Osetii Południowej i Abchazji. 

Dla wszystkich dziś jest oczywiste, że Gruzja jest częścią Europy - kulturowo, historycznie i politycznie. Respektuje europejskie wartości, zasady i cele. Dlatego trudno się dziwić że pełna integracji Gruzji z Unią Europejską staje się jej długoterminowym i strategicznym celem. Ale także z naszego punktu widzenia przyszłe członkowstwo w Unii Europejskiej byłoby bez wątpienia czynnikiem wspierającym procesy demokratyczne, reformy gospodarcze oraz bezpieczeństwo i stabilność w samej Gruzji i wśród jej sąsiadów. Gruzja zasługuje więc na jasną perspektywę europejską. Partnerstwo Wschodnie, z uwzględnieniem indywidualnego podejścia szóstki objętych nim krajów powinno zapewnić narzędzia do osiągniecie tego celu.

Rozwiązanie konfliktu Gruzja Rosja - Mission Immpossible?

Gruzja nie będzie miała szansy na zbliżenie się do członkowstwa Unii Europejskiej w obecnym stanie relacji z Rosją. Wiele polityków europejskich deklaruje na przykład uznanie zasady integralności terytorialnej Gruzji ale nie zaryzykuje dla Michaiła Saakaszwilego pogorszenia relacji z Moskwą. Dobrze się więc stało że Gruzja zdecydowanie dąży do współpracy z UE w sprawie pokojowego rozwiązania konfliktu. Tylko to może zapewnić wprowadzenie w życie sześciopunktowego porozumienia o zawieszeniu broni z 12 sierpnia 2008 r. i w efekcie wycofania rosyjskich wojsk z okupowanych terytoriów Gruzji. 

Rząd Gruzji opracował strategię państwa na terytoriach okupowanych i plan działania na rzecz budowy zaufania pomiędzy społecznościami podzielonymi wojną. Intencją strategii jest zapewnienie mieszkańcom Abchazji i Osetii Południowej korzystania z praw i przywilejów dostępnych dla każdego obywatela Gruzji. Warto przy tym zauważyć że zdecydowana większość mieszkańców tych regionów opuściła swoje domostwa i dziś, jako uchodźcy, mieszka w tymczasowych domach zbudowanych przez władze Gruzji z pomocą międzynarodową. 

Dziś to Unia Europejska odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa i stabilności w Gruzji. Unijna misja obserwacyjna EUMM jest dziś jedyną międzynarodową misją obserwacyjną w tym kraju. Misja odnotowała niewątpliwy sukces w zapewnieniu pokoju i zapobieganiu zbrojnym incydentom. I to pomimo niezdolności do pełnego wykonywania mandatu na terytoriach kontrolowanych przez wojska rosyjskie. Ale warto chyba, w czasie rozmów genewskich, próbować przekonać Rosję do ewolucji EUMM w kierunku międzynarodowych sił pokojowych, które zastąpiłyby w Abchazji i Osetii Południowej żołnierzy rosyjskich.

Brzmi to dziś jak „Mission Immpossible” ale gdyby się udało to byłby bez wątpienia jeden z największych w historii sukcesów Unii Europejskiej na polu polityki zagranicznej. To co usłyszałem wczoraj z ust Prezydenta Gruzji, ale też koleżanek i kolegów europarlamentarzystów w odpowiedzi na jego wystąpienia daje szansę, że słowo stanie się czynem. 

Krzysztof Lisek - poseł do Parlamentu Europejskiego z listy Platformy Obywatelskiej. Stały sprawozdawca Parlamentu Europejskiego ds. Gruzji, członek Komisji Spraw Zagranicznych, wiceprzewodniczący Podkomisji Bezpieczeństwa i Obrony. W latach 2007-2009 szef Komisji Spraw Zagranicznych Sejmu RP.